2025 жылдың 17-22 қарашасы аралығында Қазақстан Республикасында ұйқы безі қатерлі ісігі туралы хабардарлық науқан өткізіледі.
Ұйқы безі қатерлі ісігі ең күрделі онкологиялық аурулардың бірі болып табылады, себебі ол алғашқы сатысында симптомсыз өтеді, ал клиникалық симптомдар пайда болған кезде ісік жазылмайды. Дегенмен, ісік ерте сатысында анықталса да, радикалды емдеу өте қиын болып қала береді, себебі без іш қуысының тереңінде орналасқан, ал ісікті алып тастау үшін жоғары білікті хирургиялық топ қажет. Сонымен қатар, мұндай операциялар мезгілсіз өлімге әкелуі мүмкін ауыр асқынулардың (қан кету, некроз, перитонит, сепсис) жоғары қаупімен байланысты.
Ұйқы безі қатерлі ісігінің жиілігі мен өлім-жітім деңгейі іс жүзінде бірдей, яғни жылына тіркелетін жағдайлар саны шамамен өлім санына тең. Бұл өмір бойы қатерлі ісікке дейінгі өзгерістерді диагностикалау мүмкін еместігіне және ауруды ерте сатысында анықтаудың қиындығына байланысты.
Аурудың себептері
Ісіктердің даму себептері толық түсінікті емес. Қазіргі уақытта біз бұл патологияның даму ықтималдығын арттыратын қауіп факторларын талқылауымыз керек.
• Темекі шегу. Темекі шегушілердің 1-2%-ында ұйқы безі қатерлі ісігі дамиды. Жалпы алғанда, темекі шегу бұл ісіктің пайда болу қаупін екі есеге арттырады деп есептеледі, ал темекі шегушілердің төрттен бірінде темекі қатерлі ісіктің себебі болып табылады. Әрине, темекі шегу тарихы неғұрлым ұзақ болса және темекі шегу неғұрлым қарқынды болса, қауіп соғұрлым жоғары болады.
• Тамақтану факторлары. Диетада ет пен жануар майларының артық болуы, сондай-ақ жаңа піскен көкөністердің жетіспеушілігі ісіктердің дамуын тудыруы мүмкін деген болжам бар.
• 2 типті қант диабеті. Бұл ауру аурудың дамуының негізгі қауіп факторы болып саналады. Мысалы, 9220 науқасқа жүргізілген 36 зерттеуді қамтитын үлкен мета-талдау 2 типті қант диабеті ұйқы безі қатерлі ісігінің пайда болу қаупін жалпы халықпен салыстырғанда 60%-ға арттыратынын көрсетті.
Алдын алу
Ұйқы безі қатерлі ісігінің алдын алудың нақты шаралары жоқ. Сарапшылар жалпы алғанда темекі шегуді тастау, дұрыс тамақтануды сақтау және алкогольді тұтынуды азайту қажеттілігімен келіседі. Бұл созылмалы панкреатиттің дамуы мен қайталануының алдын алуға көмектеседі, бұл өз кезегінде ұйқы безі қатерлі ісігінің қауіп факторы болып табылады.
С 17 по22 ноября 2025 года в Республике Казахстан проводится осведомленность о раке поджелудочной железы.
Рак поджелудочной железы — это одно из самых сложных онкологических заболеваний, поскольку на начальном этапе оно протекает бессимптомно, а при развитии клинической картины опухоль уже является инкурабельной (неизлечимой). Однако, даже если новообразование диагностировано на ранней стадии, радикальное лечение всё равно провести очень сложно, поскольку железа располагается глубоко в брюшной полости и удаление опухоли требует особой квалификации хирургической бригады. Кроме того, такие операции сопряжены с высоким риском серьёзных осложнений (кровотечения, некрозы, перитонит, сепсис), которые могут привести к преждевременной гибели пациента.
Показатели заболеваемости и смертности от рака поджелудочной железы практически одинаковы, то есть количество заболевших за год приблизительно равно числу умерших. Это связывают с невозможностью прижизненной диагностики предраковых изменений, сложностью выявления заболевания на ранней стадии.
Причины заболевания
Причины развития опухолей до конца не ясны. В настоящее время приходится говорить о факторах риска, при наличии которых вероятность образования такой патологии возрастает.
• Курение табака. У 1-2 % курильщиков развивается рак поджелудочной железы. В целом считается, что курение увеличивает вероятность развития такой опухоли в 2 раза, и у каждого четвёртого курильщика причиной развития рака стал табак. Естественно, чем больше стаж и чем интенсивнее курение, тем выше риски.
• Особенности диеты. Существует гипотеза, что избыток в рационе мяса, жиров животного происхождения, а также недостаток свежих овощей могут спровоцировать развитие опухолей.
• Сахарный диабет 2 типа. Это заболевание рассматривается в качестве основного фактора риска развития заболевания. Например, обширный мета-анализ, включающий 36 исследований, проведённых на 9220 больных, показал, что при сахарный диабет 2 типа усиливает риски развития рака поджелудочной железы выше на 60 % по сравнению с общей популяцией.
Профилактика
Специфических мер профилактики рака поджелудочной железы не существует. В основном мнения специалистов сходятся на необходимости отказа от курения, соблюдении принципов рационального питания и снижении употребления алкоголя. Это позволяет предотвратить развитие и рецидив хронического панкреатита, который, в свою очередь, является одним из факторов риска развития рака поджелудочной железы.