Қышыма – Sarcoptes scabiei кенесінен туындайтын паразиттік тері ауруы.
Қышыма жұқтырған адаммен тығыз физикалық байланыс (төсек немесе жақын байланыс) арқылы жұғады. Паразит ең жұқпалы болған кезде кешке және түнде ең белсенді болады (тікелей берілу). Инфекция көбінесе қышымасы бар адамның тұрмыстық заттары, киімдерімен жанасу және қатты қол алысу арқылы жұғады.

Қауіп тобына инвазивті байланыс топтары – бірге тұратын, жатын бөлмесін бөлісетін және тығыз физикалық байланыста болатын адамдар (әсіресе кешке және түнде) жатады. Бұл адамдарға балалар үйлерінде, интернаттарда, жатақханаларда, қарттар үйлерінде, казармаларда және психиатриялық ауруханалардағы «бақылау» палаталарында және т.б. тұратындар кіреді. Моншаларда, қонақ үйлерде және кіреберістерде қышыманың өздігінен жұғуы (яғни, індет ошағынан тыс жерде) сирек кездеседі. Жұқтырудың бұл жанама жолы көптеген адамдар жұқтырған адам бұрын қолданған заттармен (төсек жабдықтары, жуынатын заттар және т.б.) қайта байланысқан кезде мүмкін болады.

Қышыма белгілері
Қышыманың негізгі субъективті белгісі — қатты қышу, көбінесе кешке және түнде пайда болады.
Инкубациялық кезең: егер адам қышымамен жаңадан ауырса, қышу 1-2 аптадан кейін пайда болады; қайталанатын инфекция кезінде күнара пайда болады.
Кене белсенділігіне байланысты тері бөртпелері (індер, папулалар және көпіршіктер) пайда болады. Кейінірек кененің қалдықтарына аллергия пайда болады, нәтижесінде басқа белгілер пайда болады: ұсақ тырналу және қанды (қанды) қабықтар.
Негізгі клиникалық симптом — қышыма ін. Ол көтерілген, түзу немесе қисық сызық түрінде, ақшыл-сұр немесе кір-сұр түсті, ұзындығы 5-7 мм. Олар көбінесе білектерде, аяқтарда және еркек жыныс мүшелерінде кездеседі. Аяқтардағы қышыма індері әдетте қышыманың ұзақ тарихы бар адамдарда, сондай-ақ аналық кене алғаш рет табанның эпидермисіне енген кезде кездеседі, бұл көбінесе жұқтырған адам бұрын барған ванналар мен душқа барғаннан кейін пайда болады.
Болжам. Алдын алу
Дұрыс және уақтылы емдеу кезінде қотырдың болжамы қолайлы.
Алдын алу шараларына қотырмен ауыратын науқастар анықталған кезде эпидемияға қарсы және санитарлық-гигиеналық шаралар кіреді. Ересектер мен балаларды профилактикалық тексерулер де қажет.
Аурудың таралуын болдырмау үшін мыналар қажет:
• қотырмен ауыратын барлық адамдарды тіркеу, емдеу және үнемі медициналық бақылау жүргізу;
• барлық тұрмыстық және жыныстық байланыстарды тексеру;
• қотырдың ошақтарын анықтау және жою, ошақтарда зиянкестермен күрес жүргізу – төсек жабдықтары мен төсек жабдықтарын 70-90°C температурада жуып, содан кейін үтіктеу арқылы зарарсыздандыру;
• Емханаларда, амбулаториялық клиникаларда және кез келген медициналық бөлімшелерде көмек іздеген барлық жұқтырған адамдарды қотырға тексеру;
• Балалар мекемелеріндегі балаларды профилактикалық тексеруден өткізу, толық емдеу кезінде жұқтырған адамдарды балалар топтарынан шығару және балаларды емдеу мекемелеріне баратын балаларды тексеру;
• Ауруханалар мен қарттар үйлеріндегі адамдарды, мүгедектерді және баспанасыздарды ай сайын тексеру.

Чесотка — паразитарное заболевание кожных покровов, причиной которого является чесоточный клещ Sarcoptes scabiei.
Источником чесотки является больной человек, при тесном телесном контакте с которым (совместное нахождение в постели или интимная близость) происходит заражение. Активность паразита выше в вечерние и ночные часы, именно в это время он более заразен (прямой путь инфицирования). Нередко встречаются случаи заражения через бытовые принадлежности больного чесоткой, контакт с его одеждой, крепкие рукопожатия.
В группе риска находятся инвазионно-контактные коллективы — люди, проживающие совместно, имеющие общую спальню и тесно контактирующие в бытовых условиях (особенно вечером и ночью). К таким лицам относятся те, кто находятся в детских домах, интернатах, общежитиях, домах престарелых, казармах, «надзорных» палатах в психоневрологических стационарах и т.д.
Самопроизвольное заражение чесоткой (то есть вне очага) в банях, отелях, подъездах встречается реже. Этот непрямой способ инвазии возможен в случае последовательного контакта большого количества людей с вещами, которые ранее использовал инфицированный человек (постельное бельё, предметы туалета и другое).[
Симптомы чесотки
Основным субъективным симптомом чесотки является сильный зуд, чаще возникающий в вечернее и ночное время.
Инкубационный период: если человек заболевает чесоткой впервые, зуд возникает спустя 1-2 недели, при повторном заражении — через день.
Высыпания на коже (чесоточные ходы, папулы и везикулы) появляются ввиду деятельности клеща. Позже возникает аллергия на продукты его жизнедеятельности, в результате чего присоединяются другие симптомы: мелкие расчёсы и геморрагические (кровянистые) корочки.
Основным клиническим симптомом является чесоточный ход. Он имеет вид возвышающейся прямой или изогнутой линии беловато-сероватого или грязно-серого цвета, длина которого составляет 5-7 мм. Их часто обнаруживают на запястьях, стопах и мужских половых органах. Чесоточные ходы в области стоп обычно встречаются у лиц, длительно болеющих чесоткой, а также при первичном проникновении самки клеща в эпидермис подошв, что нередко происходит после посещения бань и душевых, в которых до этого побывал инфицированный человек.
Прогноз. Профилактика
При правильном и своевременном лечении чесотки прогноз благоприятный.
Профилактика включает в себя противоэпидемические и санитарно-гигиенические мероприятия при выявлении больных чесоткой. Также необходимо проводить профилактические осмотры взрослого и детского населения.
Во избежание распространения заболевания необходимо:
• регистрировать, лечить и проводить диспансерное наблюдение всех людей, заболевших чесоткой;
• проводить осмотр всех бытовых и половых контактов;
• выявлять и ликвидировать очаги чесотки, проводить дезинсекцию в очагах — обеззараживать постельные и нательные принадлежности путём стирки при 70-90°C с последующим проглаживанием утюгом;
• проводить осмотр на чесотку всех заражённых людей, обратившихся за помощью в поликлиники, амбулатории и медсанчасти любого профиля;
• осуществлять профилактические осмотры детей в детских учреждениях, отстранять заражённых от посещения детских коллективов на период проведения полноценного лечения, осматривать детей, отправляющихся в детские оздоровительные учреждения;
• проводить ежемесячные осмотры людей, находящихся в стационарах и домах престарелых, инвалидов, а также людей без определенного места жительства.